Znaczna ilość środków odurzających

Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posiadanie wbrew przepisom ustawy środków odurzających lub substancji psychotropowych jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat. Jeżeli natomiast przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, art. 62 ust. 2 przewiduje karę pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Przepis nie określa jednak, ile gramów marihuany, amfetaminy czy innej substancji należy uznać za "znaczną ilość". Nie istnieje więc ustawowa tabela, która pozwalałaby automatycznie przypisać określoną masę narkotyku do art. 62 ust. 2.

Problem ten został szczegółowo przeanalizowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z 27 marca 2024 r., sygn. IV KK 478/23. Sprawa dotyczyła mieszaniny o masie 14,7 g, w której amfetamina stanowiła jedynie 6,77% zawartości. Pozostałą część stanowiła kofeina. Z opinii biegłego wynikało więc, że rzeczywista ilość zabronionej substancji była zdecydowanie mniejsza niż całkowita masa zabezpieczonego proszku.

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w takiej sytuacji najpierw należy ustalić zawartość netto substancji czynnej w zabezpieczonym materiale, a następnie ocenić, jaka ilość tej substancji jest potrzebna do wywołania efektu odurzenia. Dopiero na tej podstawie można ustalać liczbę potencjalnych dawek.

Sama możliwość podzielenia zabezpieczonego materiału na określoną liczbę porcji nie przesądza zatem jeszcze o liczbie osób, które rzeczywiście mogłyby zostać odurzone. Co ważne, Sąd Najwyższy nie przesądził, że zabezpieczona w tej sprawie ilość nie była "znaczna". Uchylił wyrok sądu odwoławczego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność prawidłowego uwzględnienia zawartości substancji czynnej i wniosków wynikających z opinii biegłego.

Także w przypadku marihuany przepisy nie określają jednej liczby gramów, która stanowiłaby ustawową granicę "znacznej ilości".

Przykładem sposobu dokonywania takiej oceny jest sprawa zakończona postanowieniem Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2025 r., sygn. III KK 600/24. Dotyczyła ona uczestnictwa w obrocie marihuaną o masie netto 238 g. W postępowaniu ustalono na podstawie opinii biegłych, że ilość ta była zdolna do jednorazowego odurzenia 1406 osób.

W sprawie znaczenie miały również inne okoliczności. Narkotyki znajdowały się w trzech większych hermetycznych opakowaniach, a zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na ich przeznaczenie do dalszej dystrybucji.

Trzeba jednak zaznaczyć, że sprawa ta dotyczyła art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, czyli udziału w obrocie znaczną ilością środków odurzających, a nie posiadania znacznej ilości z art. 62 ust. 2.

Z tego orzeczenia nie można zatem wyprowadzać wniosku, że 238 g marihuany zawsze stanowi znaczną ilość. Pokazuje ono natomiast, że przy ocenie znamienia "znacznej ilości" istotna może być nie tylko sama masa zabezpieczonego narkotyku, lecz również liczba osób, które zgodnie z ustaleniami wynikającymi z opinii biegłych mogłyby zostać nim odurzone.

Posiadanie znacznej ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych stanowi kwalifikowany typ przestępstwa z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Czyn ten jest zagrożony karą od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Samo ustalenie kwalifikacji z art. 62 ust. 2 nie przesądza jednak o wysokości kary, która zostanie wymierzona w konkretnej sprawie.

Przy wymiarze kary sąd stosuje również zasady wynikające z Kodeksu karnego. Zgodnie z art. 53 KK bierze pod uwagę m.in. stopień społecznej szkodliwości czynu, stopień winy, okoliczności łagodzące i obciążające oraz właściwości i warunki osobiste sprawcy.